

D4241

། །།[]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་ལཾ་བྷ་ན་པ་རཱི་ཀྵ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་བཤད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེས་ཟིན པའི་དགོངས་པ་ཅན།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་སྤྱི་བོ་ཡིས། །ཕྱག་འཚལ་དམིགས་པ་བརྟག་པ་ཡི། །རྣམ་པར་བཤད་པ་རབ་ཏུ་བྱ། །གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ མཚན་བསྟན་ཏོ།།དགོས་པ་དང་འབྲེལ་པ་དག་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ཤུགས་ཀྱང་སྐབས་སུ་བབ་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་དགོས་པ་རྣམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཡིན་པའམ། དེ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏོ། །དགོས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དག་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤུགས་ ནི་འདི་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་། ནང་གི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་མོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་དག་དགག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་རྩོམ་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་ སྒྲུབ་པ་དག་ནི་དགོས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ནི་དགོས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རིགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་དགག་ པ་དང་།ནང་གི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དག་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དགོས་པ་དག་ཐབས་དང་ཐབས་ ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་དག་དགག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།

我将为您翻译这段藏文。这是一部关于认识论的论著的开篇部分：
梵文题目：Ālambana-parīkṣā-ṭīkā
（आलम्बन-परीक्षा-टीका）
（Ālambana-parīkṣā-ṭīkā）
（所缘考察释）
藏文题目：དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་བཤད།
首先礼敬一切佛菩萨！
以头顶礼敬
具大悲意趣
一切智者尊
今当善宣说
所缘之考察
此论首句"凡是眼等诸识"，显示了本论所要论述的内容和错误认识的原因。至于论著的必要性和关联性，可以通过推理来理解，在适当时机会加以说明。
本论的关联性、所诠内容和必要性是必须阐明的。若不如此，则具有先行思维的听众不会接受一个没有关联性、没有论述内容和没有必要性的论著。
因此，此处说"有些人认为眼等诸识的所缘是外境，他们或认为是极微，或认为是极微的聚合"，这句话显示了所要破除的本质内容。"因为是其因"以及"因为能生起显现为彼的认识"这些话，显示了错误认识的原因。必要性和关联性是通过推理来显示的。
其推理应当这样理解：造此论是为了否定外在所缘和成立内在所缘。因此，由于本论是为了否定和成立外内二境而作，通过推理可知，否定和成立是其必要性，而论著本身则是方法。因为具有先行思维的人既不会趋入无必要之事，也不会采用非方法。
在此，以理论否定外在所缘和成立内在所缘是所诠内容。其否定与成立即是必要性。而这个必要性是通过本论来实现的，所以本论是达到这个必要性的方法。因此，论著与必要性之间具有方法与方法所生的关系。
由此可知，本论是为了否定和成立外内二境而造作的。

།དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་འགོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་འདི་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གང་དུ་ཡང་མི་མཁོའོ་ཞེས་གླེང་བར་བྱེད་ན་འདིར་སྨྲས་པ། དོར་བ་དང་། བླང་བ་དག་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། དེ་གཉིས་འདོར་བ་དང་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པར་བྱེད་དེ། ཅི་ནས ཀྱང་འགོག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་དོར་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལས་ནང་གི་དོན་བླང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཕྱི་དང་ནང་དོར་བར་བྱ་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་དག་དོར་པར་བྱ་བ་དང་བླང་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དགོས་པ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚིག་དང་པོ་འདིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླང་བར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་བསྟན དགོས་སོ་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཚིག་དང་པོས་བསྟན་ནས་གཙོར་དེ་དག་དགག་པར་བྱའོ། །ཕྱིས་ནི་ཞར་ལ། ནང་གི་ངོ་བོའི་ཤེས་བྱ་ནི། །ཕྱི་རོལ་ ལྟར་སྣང་གང་ཡིན་ཏེ།།དོན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནང་གི་ལེན་པར་བྱེད་དེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་རིལ་གྱིས་དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དབང་པོ་གང་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་གཟུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་འདོད་པ་ ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་འདིར་ཚར་གཅིག་ཏུ་དགག་པར་བྱའོ། །དེ་གཞག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་གང་གིས་ནི་དེ་གཞག་པར་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འགོག་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་རང་གི་འགྲེལ་བཤད་ ལས།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཞིག་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཤེས་གྲང་། བདག་གིས་ནི་དེའི་བསམ་པ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་མི་རིག་གོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

针对这种情况，如果有人质疑说："否定和成立这些有什么用处？这些在任何场合都是不需要的。"对此我们回答：凡是有关舍弃和获取的否定与成立，都是为了舍弃和获取这两者。比如，为了舍弃外境而进行否定，意即通过否定使人了知外境应当舍弃，从而舍弃它。同样，通过成立使人了知内境应当获取，从而获取它。因此，为了舍弃和获取外内二境而进行否定与成立，这就是其必要性的解释。
那么有人可能会问："既然如此，正如第一句显示了所要破除的本质内容，是否也应当显示所要获取的自性呢？"对此我们回答：主张外境论者由于执著外境而受到极大损害，因此首先以第一句显示外境，主要是为了否定它们。之后顺便以"内在所知性，现似外境者，即是所缘境"这句话来说明内境的获取。这是总的含义。
现在解释支分义：所说"凡是眼等诸识"中，并非所有论敌都承许所缘是外境，因此说"凡是"。凡是具有眼等感官者即是"眼等"，"等"字包括从耳等直至意识。因为意识也被认为是以外境为所缘，所以在此也要一并否定其所缘。
至于为何要建立这些，论著作者并不会在别处否定所要建立的对象。因此，关于法护论师在其自释中为建立意识所缘而作的诸多论述，或许他自己知道其含义，但我因其意趣深奥而不能理解。"眼等诸识"即是眼等的识。

།མིག་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉིད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་མང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མང་པོའི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་དཔེར་ན།ཟངས་དང་ལོ་མ་དག་ལ་དམར་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བས་ན་དོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱའི་རྫས་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་པ་ཡང་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འདི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡིན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་དེ་དག་རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཡུལ་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དག་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཡིན་པས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་སྟེ། གང་ཕན་ཆད་ཆེས་ཕྲ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཁོ་ན་ སྐྱེ་ཞིང་འགག་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཞན་དག་འདི་དག་འདུས་པ་རེ་རེ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྫས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ལ་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར།རྡུལ་རེ་རེ་ཞིང་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་སྤྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཕྲ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་འདོད་དོ། །འདིའི་བསམ་པ་ནི་དམིགས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་ནི་ནང་དུ་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྐྱེན་ཡང་རྒྱུ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་འདི་ཡང་གཞན་གྱི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། ། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

正是由于眼等诸多形相，才显示识的形相也是多种，因此对识应当使用复数词，如同"铜和叶子都变红"这样的说法。
关于"所缘外境"，"外境"是指在识之外的，这是其语义。"境"（义）是指应当了知、应当把握的对象，这是其语义。这里的"境"字应当理解为"对境"的异名，而不是表示实有，因为虽然后面会解释集合体也是对境，但它并非实有。"认为是所缘"意即承许为所取，这是其语义。
"是否为极微"是指那些论敌是否承许识的对境是极其微细的极微。所谓极微，既是微尘又是极其微细的，因为再没有比它更细的了，故称"极其微细"，这是其语义。
虽然只有极微的集合才生灭，但有些人认为每一个集合都是所缘，他们认为：正如诸根的功能各有定限，所以色、味等虽然聚合为一，却是各自特定根官所取的对象；同样，由于识在判别事物时也有确定的功能，所以是一一极微作为所缘，而不是共相。即便是集合，但如此微细的事物怎么能成为所缘呢？因此说"因为是其因"，意思是：虽然它们微细，但由于实有而成为识的因，所以认为是所缘。
这种想法认为所缘的含义就是因的含义，因为诸缘是为了显示内所缘而说的，而缘也是因。但这种因性恰恰是他人错误地认定极微为所缘的理由，因为当它们成为识的因时，主张外境论者就认为它们是所缘。在"因为是其因"中，"其"字是指识。

།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར། དེ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་གྲང་ནའོ། །དེ་དག འདུས་པ་ནི་དེ་འདུས་པའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འདུས་པར་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་དམིགས་པར་འདོད་དོ། །འདིར་ཡང་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདུས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས པ་འདུས་པར་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་འདུས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལྟར་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེར་སྣང་བའོ། །འདིར་ཡང་ དེར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཚིག་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་གཞན་དག་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ དང་།འདུས་པ་དག་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དག་ཡིན་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྒྱུ་ཉིད་ལྟ་ ག་ལ་ཡིན།འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པར་ནི་ཕ་རོལ་པོ་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མི་སྐྱེ་བས་སོ།

为了安立第二方面，说"假设认为是聚合"，即假设认为识的所缘是极微的聚合。"彼等聚合"中的"彼"字是指极微，因此解释为"极微的聚合"。
为什么他们认为聚合是所缘呢？因为"生起显现为彼的识"。由于眼等诸识恒常生起时显现为聚合，所以认为聚合是所缘。这里，错误地认定聚合为所缘的理由正是显现为聚合。因为识显现为聚合，所以他们认为聚合是所缘，如同所说"识如何显现而生起，即认为其对境是如此"。
由于此识有如是显现，故称"显现为彼"。这里"彼"字是指聚合。"彼"既是显现又是识，这样组合词义，简称为"生起显现为彼的识"。如此，这里其他人认为极微和聚合确实是所缘，因为符合所缘的定义，这是前说。
为了首先破除前说，故说"虽是根识之因，极微诸尘"等。从真实义而言，极微并非实有，因为若认为有部分，则应成世俗有；若认为无部分，则应成无有影障等。因此，它们怎么可能是因？然而他们承许极微是因，认为它们是所缘。
虽然极微成为识的因，但由于不生起具有极微相的识，所以不是所缘，如同根官。虽然成为根识的因，但对方不承认它是其对境，因为识不生起具有根官相。

།དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དབང་པོ་དྲུག་ཅར་གཟུང་སྟེ། འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཁས་ལེན་པའི་རྒོལ་བ་སྟོན་ཏེ། དེར་མི་སྣང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང ལ་དེ་དག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་སྟེ།དེར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་སྦྱར་རོ། །དེར་མི་སྣང་བ་ནི་དེར་མི་སྣང་བ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་འདིར་གཏན་ཚིགས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པའིའོ། །ཡུལ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་དབང་པོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་དབང་བྱེད་པ་རྣམས བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་གྲང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་གོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་བཞིན་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་ནི་ གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་ལ་བྱའོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་སྨོས་པས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི་རྟོག་ པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིས་ཡུལ་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བའི་རྣམ་པའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་པར་སྐྱེ་བའི་བུས་ཕའི་གཟུགས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་སྐྱེ་བས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སོ།

关于"根识"，"根"一词包含意根在内的六根，这里的因已经解释完毕。"极微诸尘"这个词义已经明白。"虽是"这个词表明承许的论者。
关于"因不显现彼"，凡有如是显现者即是"显现为彼"，这里"彼"字是指极微。"不显现为彼"即是不显现为彼，第三处应观察因，即解释为"因为不具有极微相"。"彼之"是指根识的。
"对境非极微如根官"，意思是如同根官不是对境一样，极微也是如此。这里"根官"一词是指诸根。
若问：如果识不具有极微相，那有什么过失？极微能生起认知，为什么不能成为对境呢？为此说"对境"等。因为对境是指能确定把握其自体相而生起其相的。"是"字表示"因为"的意思。关于"确定把握自体"，"自体"是指自相和共相。"确定把握"即是分别，意思是遍计执取。
"生起其相故"意味着除了生起对境相之外，识无法确定把握对境。因此说具有青等相的识确定把握青等义。在此，识确定把握对境这一名言安立的确定把握的特征的作用丝毫也没有。如同儿子生起随顺父亲相而执取父亲的形象一样，识也是生起随顺对境相而安立"执取对境"的名言。

།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བས་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་འཛིན་ ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་མི་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར། ངེས་པར་མི་འཛིན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དུ་འགྱུར། དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་དཔེར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཡང་། དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་རྣམ པར་ཤེས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པས།ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དམིགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཙམ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆའོ། །རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། ། ཡང་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ། གཟུང་བའི་ཆ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ།།སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གི་བཤད་པ་བདག་གིས་བྲིས་ཀྱི་རང་གི་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ཡང་དགག་ པའི་ཕྱིར།འདུས་པ་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་འདུས་པ་ཅན་དུ་སྣང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདུས་པ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་བས་སོ།

以下是完整的直译：
若有人想：极微也同样通过生起其相而确定把握自体。为此说"虽然极微是其因，但并非如此"等。虽然极微是其因，但若识不随顺各别确定的相，如何能执取它们的自体？若不能确定把握，又如何成为对境？"虽然是其因"意思是虽然是识的因。
这里举例"如同根官"，就像根官虽然成为因，但由于生起其相的识不能确定把握自体，所以不承许为对境，极微也应当如此观察。根官也会有成为所缘的过失，所以所缘不仅仅是因的性质而已。
如此否定了极微是所缘后，为了总结而说"如是首先"等。意思是由于不符合所缘的定义，极微不是所缘。
这里的论式是：极微不是所缘，因为不能产生显现自身的识，如同根官。异品是所取分。若非显现自身识的生因也是所缘，则有太过之失，这是能破的量。
或者：极微不是所缘，因为不能确定把握自体，如同根官。异品是所取分，所取分是所缘将被成立。若不能确定把握自体也是所缘，则有太过之失，这是能破的量。
这两个论式是我记录的法护论师的解释，不是自己的解释。如是首先否定了极微是所缘。
为了也否定和合，说"虽然显现为和合"等。虽然识显现为具有和合，但和合不是所缘，因为那个识不从它生起。

།དེ་ལས་མི་སྐྱེར་ཆུག་ན་ཡང་དམིགས་ བར་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་གང་ཞིག་རང་སྣང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་གང་ཞིག་རང་སྣང་སྟེ་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་ངོ་། །འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གང་ཞིག་གི་ངོ་བོའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་ལ།དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་རུང་གི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ ལྟར་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དོན་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་སྐྱེས་ན་དོན་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དེ་ནི་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདི་སྐད་དུ། དོན་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་སྐྱེས་ནས། དོན་དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་དེ་ནི་ དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་སྨོས་པས། དམིགས་པའི་རྐྱེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ། །དེ་བས་ ན་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་སྐྱེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ།།འདུས་པ་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འོག་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དཔེ་ཟླ་གཉིས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ནི་ཟླ་བ་ གཉིས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་རང་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ།

即使允许不从它生起，为何不能成为所缘？为此说"任何能生起显现自身的对境"等。如是，任何能生起显现自身、显现为自体的识的对境，才能成为所缘。这是说，识随顺任何对境的自体，而且它也是能生因时，才能成为所缘缘，其他情况则不是。
若问：何以见得唯有能生因才是所缘？为此说"如是彼"等。如是，彼在论典中被说为生起的因相。论典中说："任何对境既是心、心所生起的因相，又在它们生起时安立为经验该对境的名言，那就是所缘。"
这是说：任何对境能生起心、心所，而当这些心、心所生起后，对该对境安立"如是经验"这样的名言，这样的对境称为所缘。因此，由说"是生起的因相"，已成立所缘缘就是能生因。具有其相这点因在此宗中极为著名故未说明。因此说明：具备二者特征的任何对境即是所缘。
若有人想：和合也是能生因。为此说"和合也非如是"，和合不是能生因。若识不从它生起，如何能成为所缘？若问：为何不是能生因？说"因为无实体"。因为和合不是实有，所以不是能生因，因为非实有者没有产生果的能力。和合是非实有将在下文成立。
对于"非实有者不是能生因"这点，说"如第二月"为例。如是，因为无实体，第二月不能成为显现第二月的识的因。同样，和合也不能成为显现自身的识的因。

།གལ་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་པས་དེ་མི་སྐྱེད་ན། འོ་ན་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་ཉམས་པས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མིག་གི་དབང་པོ་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར། དེའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཟླ་ བ་གཉིས་པས་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་དེས་མ་སྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ། ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཟླ་བ་གཉིས་པར་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་ཉམས་པ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས། དངོས་བོ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི། འདུས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། རྫས་ སུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ།།ཡང་ན་འདུས་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ། གཟུང་བའི་ཆ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ རོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། །ཚད་མ་འདི་གཉིས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་ བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གཉི་གར་ཡང་། །བློ་ཡི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའོ། །གཉི་ གར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།འདུས་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་རོ། །བློའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའིའོ།

若问：如果第二月不生起它，那么它岂不是无因？为此说"因为根不具足"等。并非无因，因为当根损坏时会见到二月。如是，当眼根被翳障损坏时，会生起显现二月的识，但这并非由第二月所生。当它不是由彼所生时，虽然二月的识显现为二月，但它并非其对境。因此说明：因为不是能生因，所以不成为对境。此处"不具足"一词表示损坏。
如是在譬喻上充分成立后，为了应用于事物，说"如是由于非实有性"等。如同第二月因为无实体故非识之因，因为非因故非其对境；同样，和合也因为无实体故非识之因，因为非因故非其对境。
此处论式为：和合非是因，因为无实体故，如第二月。异品为识。无实体者无功能，这是能破的量。
或者：和合非是所缘，因为非是因故，如第二月。异品是所取分，所取分是因性及所缘性将得成立。若非因也是所缘性，则第二月等也应成为所缘，这种太过是能破的量。这两种量也是阿阇黎法护所说。
如是遮破二边后，为了总结而说："如是外境于二者，皆不应成识境"等。如是依所说方式，无论是哪一种情况，外境都不应成为识的对境。外境即是识之外的。"二者"是指极微的立场和和合的立场。"觉"即是识。

།ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་མེད་ དོ།།འདུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡན་ལག་རེ་རེ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པ་འཇོག་ པ་དང་།རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའོ། །འདི་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། འདུས་པ་དག་ལ་མེད་པས། དེ་གཉིས་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་ཡན་ལག་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཆོས་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་ སྒྲར་བརྗོད་པར་ཟད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་ནས་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ནི་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་ཕ་ཁོལ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་དག་དབང་ པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་དོ།།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ།།རགས་པའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་འཇོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འདིར་རགས་པའི་ རྣམ་པའོ།།བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཕྲ་བར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་འདི་དག་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྲིད་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དོན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་འདིར་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་བོ་དང་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། མངར་ བ་དང་།རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

若问：为何不应理？为此说"因为缺少一支分"等。如是，在极微立场中有因性而无其行相；在和合立场中有其行相而无因性。因此，由于各自缺少一支分，所以极微和和合之义都不是所缘。这是说：所缘性有两个支分的行相，即安立自相和作为因。这两者在极微和和合中都不存在，所以这两者都不是境。在"境具有二法性"的论述中，也仅仅是用"二法性"之词来表达这两个支分而已。
如是遮破二边后，为了建立第三立场，说"于此有人"等。对于这种外境实在论的立场，法护等某些人主张极微和合的行相是根识之因。他们这样说：极微中也有和合的行相。凡是极微中所有的一切，都是实有。因为实有，所以和合的行相成为识的因。因为粗大，所以也能在识中安立自体，因此极微是以另一方式成为境。"ni"字应视为"yang"（也）的意思。和合的行相在此是指粗大的行相。"生起"是指因。
极微的行相不是众所周知的极其微细吗？因此，这些怎么可能有和合的行相？即使承认有，如何能容许一法有二种行相？为此说"一切义具多行相"等。这不是过失，因为一切有色事物都具多行相。如是，一切有色法都是四大种的本性，而它们又具有青色、香气、甜味、粗糙等行相，所以具多行相。同理，如同极微具有多种行相，和合的行相也存在于它们之中。

།གལ་ཏེ་དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་དག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར དེ་དག་གི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ ནས་རྣལ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན། འདིར་སྨྲས་བ། དམིགས་པའི་ཆ་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པས་ནི། རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་རང་གི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །འདུས་པར་སྣང་བ་ཞེས་སྨྲས་པས་ནི་རྣམ་པ་འཇོག་པ་དང་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབས པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་འཇོག་གི་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པར་ཡང་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་ན་གོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལ་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ།ཇི་ལྟར་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་དེ་ཉེ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲན་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་།དབང་པོའི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་བློའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་འདི་དག་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་ཐ་སྙད་ གདགས་སོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

若问：如果一切义都具多行相，为何不能了知一切行相？为此说"以某些行相"等。这些虽具多行相，然而仅以某些行相被认为是现量，而非一切行相。如是，由于诸根的功能各自确定，故诸根不能取一切境。这是依循尊者佛护的教义而解释的，如是十处仅是大种而已。
如是成立具多行相后，为了与正理相应，说"于极微等"。极微中也有能生显现和合之识的因性，意思是说能生具有和合行相的极微之识。既然是在证成极微有和合行相，难道不应该说"极微有和合行相"吗？为何说"极微中有能生显现和合之识的因"？
对此回答：为了显示所缘的两个方面而如是说。其中说"能生识的因性"，是以自身词语表明因性；说"显现和合"，则既成立安立行相，也成立有和合行相。因为境只能在识中安立自身所具有的行相，而非不存在的行相，所以也就说明了有和合行相。
若极微有粗大行相则可以，但如何称其为极微？为何不像取微细行相那样取它？为此说"极微行相"等。为了详细解释这点，说"如同坚性等"。如同坚性、湿性、暖性等境虽然存在，但由于根的功能各自确定，故不成为眼识的对境，同样，微细的极微也不会成为对境。依靠那个行相，也对这些安立"极微"的名言。"ni"字应视为"nyid"（性）的意思。

།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་སུན་དབྱུང་བ་དེ་དག་ལྟར་ན་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་རྡུལ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་ ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་ཁས་ལེན། རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་དང་། ཕོར་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀ་བ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུས་པར་གྲགས་སོ། །འདི་དག་ གི་ནང་ན་རྣམ་པ་གང་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་འདོད།གལ་ཏེ་བུམ་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེ་ན་དེའི་ཚེ་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བུམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁམ་ཕོར་གྱི་རྣམ་པའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་གྱི་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བུམ་པའི་བློ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་བློ་ཐ་དད་པ་དག་ཡིན་པ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་སྐད་དུ། བློ་ནི་ཡུལ་ལ་རང་གི་ངོ་བོའི་རྗེས་སུ་བྱེད་ཅིང་སྐྱེ་ལ། ཡུལ་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་བློ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ།བུམ་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་ལ། ཁམ་ཕོར་ལ་ནི་ཆེས་ཉུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་མང་བ་དང་ཉུང་བ་ཉིད་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་མང་བ་དང་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་ཁམ་ ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལ་ནི། ཉུང་ངུ་དང་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་ལ། ཁམ་ཕོར་ལ་ཆེས་ཉུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་འདུས་པའི་ རྣམ་པ་ལ་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེའི་སོ་ན་འདུག་སྟེ། གང་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་བ་དེར་ནི་བུམ་པ་ཆེ་ལ། གང་དུ་ཆེས་ཉུང་བ་དེར་ནི་བུམ་པ་ཆུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་འདུས་པའི་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ལས་མང་པོ་ལས་ནི་བུམ་པའི་བློ། ཉུང་ངུ་ལ་ནི་ཁམ་ཕོར་གྱི་བློ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ བུམ་པའི་མགྲིན་པ་ནི་གྱེན་དུ་བལྟ་ལ།དེ་ཡང་ཞུམ་པ་ཡིན། ལྟོ་ནི་རྐེད་ན་འདུག་ལ་དེ་ཡང་ཡངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

如是安立三种情况后，为了破斥，说"瓶、碗等识"等。对于那些承认极微有和合行相的人，应当进行推究：他们承认极微具有何种和合行相？首先，世间中和合是指瓶、碗、杯子等，以及柱子、香等。在这些当中，认为极微具有哪种行相？
若说是瓶的行相，则一切和合物都将生起瓶的认识。若说是碗的行相，则也将对一切生起碗的认识，而不会出现对某些生起瓶的认识、对某些生起碗的认识这样的差别认识。这里所说的是：认识随境的自性而生，若境是同一自性，怎么会有不同的认识呢？
对此若想：瓶中极微较多，碗中极少，同样其他物也应了知有多有少。因此，由多少造成的认识差别是存在的。为此说"瓶、碗等的极微"等。
在这里，不应由多少造成认识差别。虽然瓶中极微较多，碗中极少，但是属于极微的和合行相本身并无任何差别。因此过失仍然存在：只能说极微多的地方瓶大，极微少的地方瓶小，仅此而已。但不能说由于和合行相相同，从多数极微生起瓶的认识，从少数极微生起碗的认识。
为了显示他人言论的机会，说"若以行相差别而分"。为了详细解释这点，说"若作是念"等。若作是念：瓶颈向上且收缩，腹部在腰处且宽大，如是等是其行相差别。

།ཁམ་ཕོར་ནི་ཁ་ནི་ཡངས་ལ། ཞབས་ནི་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་ དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས།བུམ་པ་དང་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་བློ་རྣམས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཏེ། བཀོད་པ་དང་། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་འདི་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་བུམ་པ་དང་གཞན་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མི་བསྙོན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དེ་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་དབྱེ་མེད་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །བུམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ ཡིན་ལ།ཁམ་ཕོར་གྱི་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ཚད་དབྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྫས་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ པ་དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་ཇི་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཚད་ཅུང་ཟད་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟླུམ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ལ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཟླུམ་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པར་འགྱུར། འདུས་པའི་རྣམ་པ་རགས་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཀོད་པ་ཐ་དད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། གང་དག་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པས་བཀོད་པར་འགྱུར་གྱི། ཆ་ཤས་མེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བཀག་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྫས་མེད་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྣམ་པས་ཆ་ཤས་མེད་པ་རྣམས་ལ་བཀོད་པ་ཐ་དད་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།

碗则口部宽阔，底部收窄等，这些是行相的差别。因此，通过行相差别的门径，瓶、碗等的认识成为差别。
所谓"行相差别"中的"行相"即形状，也就是说布置和安置的意思。
为了显示行相差别不是对境，说"此差别唯在瓶等"等。你所说的瓶与碗等的行相差别确实存在，这一点我们也不否认，但是作为实有的极微则没有这种行相差别。
为什么呢？说"因无量度差别"。也就是说，极微的圆形量度是没有差别的。若问：瓶的极微是一种实体，碗的极微是另一种实体，为何说没有量度差别？为此说"诸极微"等。因为虽然瓶、碗等的极微是不同实体，但在圆形性上没有差别，所以极微没有行相差别。
正如按照你们的观点，极微有多少都是实有，同样，极微的一切量度都是圆形的本性，而极微的圆形性是完全相同的。因此，怎么能由它们的差别而成为差别呢？
虽然承认和合行相是粗大的，但因为是实有，所以也必须是无分的。若不如此，有分的话就不会是实有。因为无分，所以怎么会有不同的布置呢？因为有分的事物可以由各种功能而成为布置，而无分的则不能。
如是遮破了极微的行相差别后，为了总结而说"是故彼在非实有中"。因为如上所说，无分者不可能有不同布置，所以这只能在非实有中观察。

།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ། ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་པའི་ལྟར་ ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ཞིག་ལ་དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྩལ་བར་བྱས་ན་ཡང་བུམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེའོ། །དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པས་ན། འདི་ནི་ དེར་སྣང་བ་སྟེ།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བུམ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདྲ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན། དེར་སྣང་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉམས་པ་ནི་དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་པ་སྟེ། དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བསལ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེད་ཟིན་ཀྱང་། ཅི་དེ་ཙམ་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།འབྲེལ་པ་ཅན་བསལ་ཀྱང་རང་གི་བློ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཀྱང་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་བསལ་ཀྱང་། རང་གི་བློ་མི་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ནས་ཡོངས་སུ་བསལ་བར་བྱས་ནས། རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཞིག་པས་དེའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར བཤད་པ་གལ་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་དེ་དག་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡིན། དེ་ལ་རྩོམ་པར་ བྱེད་པའི་ཆ་ཤས་མ་གཏོགས་པ་གང་དག་གིས་ནི་དེ་དེ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

论典作者为了解释经典的意义，说"行相差别"等。所谓行相差别，唯存在于世俗有中，因为具有部分。而在极微中则不存在，因为无有部分。
若按照胜论派的观点，瓶等是实有，因此若有人问："如何得知瓶等是世俗有？"为此说"瓶等是世俗有"等。应当如此了知瓶等是世俗有：如是，若逐一观察极微，则不会生起具有瓶相的认识。
"因彼相显现识坏灭"中，由于此识中有如是显现，故称"彼相显现"。"彼"字是指瓶，"显现"字表示相似。既是彼相显现又是识，故称"彼相显现识"。其坏灭即是彼相显现识的坏灭，因为彼相显现识坏灭之故。
虽然逐一观察极微时不生起具有瓶等行相的认识，但是否仅凭这点就能证明瓶等是世俗有呢？为此说"对于诸实有"等。如是，凡是实有者，即使除去其关联物，也不会舍弃自身的认识，如同色等。若瓶等确实是实有，则即使除去其关联物，也不应舍弃自身的认识。
是否因为逐一观察极微，组成实体的结合已坏，故瓶坏灭而不生瓶的认识，而非完全不存在呢？对此回答：若除极微外另有瓶等具分实体存在，则彼是否以其一切所有的本性存在于极微中？还是以部分方式存在？其中，除去构成部分外，不可能以具分的部分方式存在于彼中。

།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་ངོ་བོས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ དག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྦྱོར་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཅན་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་དུ་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར། རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པའི་རྣམ་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་དུ་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དམིགས་པ་ཉིད་ དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དམིགས་པར་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་བློ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ གཞུང་ལུགས་བཀག་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པ་བཀག་ནས།ཁས་བླངས་པ་ལ་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་དུ་འོངས་པས་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོའི་དོན་ནི་ཤེས་ པ་ལ།ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་བེག་བུར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟེ། དེ་ཡང་འདིར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བདུན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་པ་ལ་ནང་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་མངོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བེག་བུར་ཆད་པ་བཞིན་དུ། དེས་གཟུང་བའི་ཆར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་གི་ངོས་ སུ་འབྱུང་བ་ན།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དབང་གིས་ཁྲོན་པ་ན་འདུག་པ་ལྟར་བེག་བུར་ཆད་པར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱན་ཉིད་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།

若问"不是以部分方式存在"，则应成是以一切所有的本性而存在。因此，有多少极微，瓶等具分就有多少部分，这样具分的单一性就会被破坏。
此处论式为：具分非实有，因为同时摄取多个事物之故，如同非马性等。相违的是自相。若是事物的本性，则如前所说方式，同时摄取多个事物不应理，这是能破的量。
如是在三方面都证明了外境不可能成为所缘后，为了总结而说"因此，根识"等。由于如是极微不可能成为所缘，因此成立根识不以外境为对象。
如是遮破他宗并完全否定所缘后，由于承许会遭受共许的违害，为了显示自宗对所缘的安立，故说"所知内自性"等。经义是：唯有显现于识中如同间断的所知行相，才是识的对象。
"内"即是内，此处应知是指识。"内"字本性上是第七格的意思，因此说"于识中为内"。"所知自性"即是所取境相分的意思。"ni"字应视为决定词和间隔词。"如外显现"即是似外显现，意为似乎间断。
其如是显现的原因是虚空界的显现。由于虚空显现于识中，故如同从识中间断一样显示为所取分，如同月影生于镜面时，由虚空界影像的力量而显现如同在井中般间断。
若无外境，识的所缘缘岂不是完全不存在？为此说"外境"等。

།འདི་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ནང་ན་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་བས། དེ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་དང་། ཤ་སྦྲང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ ལ།སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་སྐད་དུ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ཤེས་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ་གང་གི་ ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པོ།།དེའི་རྐྱེན་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱོར་རོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་པ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ ལ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོའི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ དང་།དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ན་ནང་གི་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་བྲིས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱ་བྲིས་པའི་རྣམ་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།

此处无有缺乏所缘缘的过失。虽然无外境，但由于内在确实有如外显现，故彼成为所缘缘。如同眼翳者对发丝、蚊蝇等行相的认识中的发丝等行相。此说明：由于所取分适合作为所缘相，故说为所缘缘。
若问："此又如何适合作为所缘相？"为此说"因为是识的本性"等。由于识因遍计所执的蓝、黄等习气成熟力而生起具有蓝、黄等行相，故由具有蓝等行相而成立为彼之行相；又因为蓝等行相是彼识之缘，故也成立为因。
"彼之缘"即是"彼之缘性"，"彼"字与识相连。"彼之本性"即是"彼之缘性"。由于是彼之缘性，此第三格应视为因。
论师为总结解释经义的方法而说"内识现为境"等。由于识具有内在境相而成为彼之行相，且境相存在时彼生起，故由具足二法性而应理成为内所缘。此说：识显现如同内在所画的境相。因此具有彼之行相，如同绘画的行相具有彼之行相。

།གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་ན་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པའི་ཆ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན ནོ།།འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་ནི་རག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཤེས་བྱ་སྣང་བ་ཉིད་ནི་ཡིན་ལ་རག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ངེས་བྲིས་ པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་ན་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གོ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཛིན་པའི་ ཆ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ།བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །འདི་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ལན་གདབ་པར། གཅིག་ཆའང་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར་ན་རྐྱེན། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་འདིར་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྐྱེན་གཞན་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། བདག་པོ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དབྱུག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། འདི་རྐྱེན་རིལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། རྐྱེན་རེ་རེ་ལ་སྒྲོ་གདགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཤེས་པ་དེ་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ལས་ཕན་འདོགས་པ་མི་རེ་ན་ཅི་སྟེ། དེ་མེད་པར་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕན་མི་འདོགས་པ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཕན་མི་འདོགས་པ་ནི་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགའ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མི འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་འདིས་གཟུང་བའི་ཆ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དུ་ཟད་དེ། འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་དག་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ལ་ལར་འདོད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་མར་ མེ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་བདག་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ།

由于所取分存在时生起，故彼识称为从彼生。因此，由具足所缘二分，此理应成为所缘。
为显示他人言论的机会，故说"且姑且依于如是显现"等。识中内在所知的显现是必要的，因为彼如同所知行相确定描绘的行相而生。若说其一分与俱生所知行相，如何成为彼识之缘？若如是，则成承认自性作用及太过，取分亦应成为生起所取分之因，牛角左右亦应成互为生因，此为前宗。
对此论师回答说："由一分亦不错乱故为缘。"为解释此义，说"纵然成为俱有"等。此处无过失，因为所取分虽成俱生，但从其他因缘、等无间缘及增上缘所生识的所缘缘性。如是，无彼所取分则彼识不生，彼仅是如杖依止般的某所缘，此非作全部缘之作用，亦非归属于各别缘。
即使彼识不期望从彼所取分得益，何故无彼亦不生？如是，不应依赖无益，若无益者虽无，任何亦不应不生。若以此方式所取分亦仅成为因，有何相违？牛角左右因错乱故无因果事。自性作用于某处亦是所许，如灯之喻。彼唯由自性而自明。

།ཆའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་རེ་སྐན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དག་གི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ཡོད་ལ། །དེ་མེད་ན་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ ཡིན་ལ།ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་ན་ཤེས་པ་ཡོད་ལ་མེད་ན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པོ། །གཏན་ཚིགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ དག་ནི་གཏན་ཚིགས་པ་དག་སྟེ།རྟོག་གེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དུས་མཉམ་པ་བསྟན་ ནས།ད་ནི་རིམ་གྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན། ནུས་པ་འཇོག་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནུས་པ་འཇོག་པ་ན་རིམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་འགག་པ་ན། །ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ནུས་པ་དེ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་རྣམས་སྒྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ལ་རང་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་སྒྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པའམ། བཞི་ བ་ལ་ཡང་རུང་གང་གི་ཚེ་འདི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ།ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་རང་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མི་སྲིད་དེ།འདི་ལྟར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་གཟུང་བའི་ཆ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་སྲིད་རེ་སྐན། གལ་ ཏེ་ནུས་པས་ཤེས་པ་སྐྱེད་ན།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བའི་ཆ་སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ།

由分别差异，岂无自性作用？因果事物不错乱的理由从何而来？为此说"如是因明者们有无等"。如是，因明者们说有与无的有性与无性，是因与有因次第生起的相。若有此则有彼，若无此则无彼，此为因，另一为有因。于此，有所取分则有知，无则无，因此，彼二俱生亦成立为因与有因性。
"因明者们"指安立因明名言者，即论理学者之意。"具彼性"指具有性与无性。"因与有因"即因与果之义。
如是，首先显示境与有境事物同时，今为显示次第境与有境事物，故说"或由安立功能故为次第"。或者，彼所取分于安立功能时成为次第生起本性之境。如是，彼所取分灭时，于阿赖耶识安立功能。若彼功能于第二刹那具足助缘，则于第二刹那生起与自相顺之识。若不具足，则于第三或第四刹那，乃至何时具足，成熟后生起与自相顺之识。
于此分，由违背自性作用、为一分、为俱生等过失不可能，如是于前识有所取分青等行相者，能生具青等行相之后识。是故，岂有此等过失？若由功能生识，则唯功能成境，而非前所取分，作如是念时，说"次第亦是"等。此无过失。

འདི་ལྟར་རིམ་གྱིས་ཀྱང་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ནི་རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ནུས་པ་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་ཆ་དེས་ནུས་པ་དེ་གཞག་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ནུས་པ་དེས་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གཟུང་བའི་ཆ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ འགལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆ་དེས་རང་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་དེ་སྐྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དོ། །འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འོ་ན་ནང་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ནང་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ནང་གི་གཟུགས་དེ་དང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་སྔར་སྣང་བར་གྱུར་བའི གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མིག་གིས་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ན།ནང་གི་གཟུགས་ནི་མིག་སྔར་སྣང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ནང་གི་གཟུགས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་མིག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་མདུན་ན་ མི་འདུག་ན།དེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འདིའི་ལན་གདབ་པར། ལྷན་ཅིག་བྱེད་དབང་ནུས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་ན། ཁོ་བོ་ ཅག་ནི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དབང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནང་གི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་ནང་གི་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། ལྷན་ཅིག་ བྱེད་དབང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡུལ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་དབང་པོར་འདོད་པའི་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱས་ནས་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དབང་པོའི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་མཛེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དབང་ པོ་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་གི་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།

如是，次第地，彼所取分为生起自相顺果，于阿赖耶识所依之功能而作。若彼所取分未能安立彼功能，则彼功能亦不能生起如是识。是故，从功能所生之识亦唯从彼所取分而生，故全无相违。
于此分极为合理具有二法性，如是由彼所取分生起自相顺后识，故具有二法性。此中为显他语机会，故说"若尔唯内色"等。若汝许唯内色为所缘缘，尔时如何依内色与眼生起眼识？如是，眼前所现之色与俱时之眼生起自识，然内色不成眼前所现，如何说彼内色与俱时之眼生眼识？彼从不在前，如何能现？此为前宗。
论师为答此，故说"俱作根功能"等。若根是大种所成，则有此过，然我等许根体即是与境俱作功能，是故依我等见，如色为内，眼亦唯内，岂有如所说过失？"俱作根"者，应视为"许为与境俱作之根"。若非如是而说"根之根"，则成无关，且说"根之根"亦不雅。
复次，云何知根为功能体性？为此说"根者"等。由根从自果识相而推度为功能体性，非大种所成故。

། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལས་ནི་རྒྱུ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་ལ་ཁྱབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དུ་བ་ལས་མེ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི། མེའི་ཁྱད་པར་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྲས་བུའི རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྒྱུ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི།རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ནི་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན། བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ལྟར་ན་ནི་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིད། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། དབུ་མ་པའི་ལྟར་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན། གྲངས་ཅན་པའི་ལྟར་ན་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནུས་པ་རྒྱུ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད པས་ནུས་པ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ནུས་པ་ནི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ནུས་པ་ཅན་གཞི་མེད་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་པས་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་པར་གྲུབ་ པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རྣམ་རིག་ལ་མི་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྟེན་ཡིན་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་རྟེན་ཡིན་དུ་ཟད་དེ། ནུས་པ་ནི་གང་གིས་ན་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགལ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ནུས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཞན་སྐྱེད་དོ། དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་དོགས་པ་བསུ་ བར་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལ་ནི་རྟེན་གྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ནུས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། འོན་ཏེ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གནས་ཀྱང་རུང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ དེས་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་བྱ་བར་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ།

如是，从果仅能推度因，而不能推度因之差别，因为差别之相无遍摄故。譬如从烟仅能推度火，而不能推度火之差别如草叶等，如是从果识之相仅能推度因，而不能推度因之差别如大种所成等。如是，依毗婆沙师见，根是大种所成；依尊者佛陀提婆见，是大种体性；依瑜伽行派见，是识之体性；依中观派见，是世俗有；依数论派见，是我执，如是等差别不能推度。因此，由功能推度唯因，故成推度唯功能。
若于此作是念：功能依于具功能者，无功能所依处不应理。具功能者即是根，彼亦是大种所成，故成立根是大种所成。为此说"彼亦于唯识无违"。若必须有所依，则识即是所依而已。如是，由识是境各别了知体性故，及是自证体性故，二者皆共许。是故，彼由业熏习即是所依而已。功能与识无有相违，何以故彼不应成识所依？
若作是念：住于大种所成之功能能生余果，住于识之功能亦生余果，是故当知根必定唯是大种所成。为遣此疑，故说"功能虽住于识亦可"等。此中无所依所作差别，如是功能或住于识，或住于余，一切情况下仅作见色等事而已，是故于生果无差别。

།བསྟན་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འདོད་པའི་དབང་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དབང་པོས་མི་སོད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ། །མ་བརྟགས་ པ་ཡང་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཞན་འདོད་པའི་དབང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དབང་པོའི་ནུས་པ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དབང་པོའི་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོའི་ནུས་པ་འདི་ལ་ཡང་། །དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ལ། སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོའི་ནུས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར ན་འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་པོའི་ནུས་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འཇུག་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྒྱུད་པ་འདིའི་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡང་མེད་པས་འདི་གཉིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ མདོའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་པོའི་ནུས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་གཟུགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། སྔར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེའོ།།ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ངེས་པའི་དོན་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། འདི་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དུ་སྣང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྣང་བ་ ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་དོན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པར་མི་སྣང་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་སོ། །འདི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་དེས་ན་དངོས་སུ་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འོན་ ཏེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་ཅི་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སམ། འོན་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།འོན་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ།

所谓"不可示现的自性"，是说他人所许之根的自性，因为不为根所行故不能观察，未经观察亦不能示现，因此他人所许之根是不可示现的自性。
若问："彼根之功能其因为何？"为以总结方便示现彼故，说"如是境之体性"等。如同此识从根功能生，如是此根功能亦从引生根之前识生，而彼前识亦从前根功能生。如是，此根功能与具境相之识二者，互为因而转，此因果相续之始亦无，故应视此二者为无始时来。
论师为显经义，故说"名为眼"等。所说眼根功能，依内色俱生或先生，生起不定义相之识。非如外境论者所说唯从定境生识，此中不尔，故说生起显现为境之不确定识。
他人则说"显现为不可言说义"，然此意义极不相关，因为此处全不需要不可言说性。如是一切自相皆不可言说，若生起显现为彼之识，则直接能成就何事？若谓生起具境相之识不能言说，于此亦问：为因无故不能言说？抑或因自相故？且若谓因无故，此不应理。如是无体之兔角等亦可言说。若谓因自相故，此已答讫。

།མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།འོ་ན་ནུས་པ་དེ་གང་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནུས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནུས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་ལ། ནུས་པ་དེ་ཡང་དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་བས།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བརྒྱུད་པ་འདི་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དབང་པོའི་ནུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ཁོ་ནས། ཡུལ་གྱི་ནུས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རེས་འགའ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་ནུས་པ་སྐྱེའོ། །འདི་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བརྒྱུད་པ་འདིའི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་ ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་ཅི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་ནུས་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ན་དེའི་ཚེ་མིང་ཙམ་ཞིག་ལ་ལྡོག་པར་རྟོགས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་ནི་མཐུན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ གཏོགས་པའི་དབང་པོ་དང་།དམིགས་པ་དག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ནུས་པ་འདི་ནི་དབང་བོའོ། །འདི་ནི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་དཔྱད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ནུས་པ་རྣམས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་དམ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་གཉི་གར་ཐལ་བ་མེད དོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ན་ནི། །དེའི་ཚེ་ཅི་དགར་རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། རེས་འགའ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུའོ།




让我为您翻译这段藏文佛教逻辑论著：
所谓"依靠眼等感官的功能"这一说法中，"等"字应当理解为包含其他感官，这里是在解释"关于眼等"的含义。
那么，这种功能是从何而生呢？文中说道"这两者互为因缘"。这种功能是从前一刹那投射感官的识生起，而那个识又从前一刹那的功能生起，这功能又从投射感官的前一刹那识生起。因此，这种因果本质的相续是无始以来就存在的。如此，首先说明了感官功能和识之间的因果关系。
"这两者互为因缘且无始时来"这句话，也同时表明境界的功能和识互为因缘，且是无始时来的。为了说明互为因缘的关系，经文说"有时从功能成熟而生"等。有时从所谓戏论习气的功能成熟而生起识的境界相，有时从具有境界相的心识中生起功能。在这种情况下，由于因果相续不曾间断，应当知道是无始时来的。
再者，感官和境界的这些功能是否与识有别？还是无别？如果是有别，那么只是在名称上有所区分而已，实际含义是一致的，因为承认了不属于识的感官和所缘。如果是无别，那么就不能建立"这是感官功能，这是境界"这样的安立。
因此经文说"识与彼二"等。若从实相的角度观察，那么这些功能是种种状态差别的自性，因为是世俗有，所以不能说它与识是异或不异。因此不会落入前述两种过失。若依世间言说，那么可以随意有时说它们与识有别，有时说它们与识无别。

།འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རེས་འགའ་ནི་ཐ་དད་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ནང་གི་ཡིན་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཡི། །རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་གསལ་བྱས་པས། །དགེ་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་དེས། །འགྲོ་ བ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ཤོག་།དང་པོའི་ལས་ཅན་དགའ་བྱའི་ཕྱིར། །རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དུལ་བའི་ལྷས། །ཁམས་བཅུ་དང་ནི་བྲལ་བར་བྱས། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་བཟོད་པར་གྱིས། །ཉེས་པ་འཛིན་པ་ལྷུར་ལེན་པས། །འདི་ནི་འདོད་འདོད་དཔྱད་དུ་མེད། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་དབང གིས་ན།།ཉེས་པ་མེད་པའམ་བློ་ལ་སྣང་། །དམིགས་པ་བརྟག་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷ་ཤེས་བྱའི་དམིགས་པ་མཐའ་དག་ལ་གཞོལ་བ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་མུ་སྟེགས་ཅན་གླང་པོ་ཆེའི་གླད་པ་[(]འགིམས་[,]འགུམས་[)]པར་མཛད་པས་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།

我来为您翻译这段藏文：
如是，世俗谛中存在的诸法，在世间有时安立为相异，例如所谓"旃檀之香"等；有时安立为无异，例如对色等称为"瓶"等。如是在两方面都显示所缘是内在的之后，为了总结，故说"如是内"等。如是，依所说的方式，由于所缘与识无异且具足二法性，故成立为境。
【以下偈颂体】
由清净解释
所缘遍观察
以此所得善
愿众成佛果
为初学者喜
广说调御天
远离十种过
智者祈容忍
执著过失者
此不堪观察
由自分别力
无过现智中
【末跋】
《所缘观察广释》由大师调御天——通达一切所知所缘、狮子般的论师、能摧破外道象之脑髓者所造，圆满。
注：我已经保持了原文的结构，包括散文、偈颂和末跋三个部分，并尽可能保持了偈颂的对仗形式。翻译力求准确传达原意，同时注意逻辑连接词的处理，使文意连贯清晰。

། །།

我理解您的要求。这是一个完整的直译：
如是，在世俗谛中存在的诸法，于世间中有时被施设为差别，譬如所谓"旃檀之香"等；有时则被施设为无差别，譬如对色等称为"瓶"等。如是于两方面皆已显示所缘为内在之后，为作总结故，说"如是内"等言。如是，依所说之理，由于所缘与识无别且具二法性，故得成立为境。
【偈颂部分】
所缘周遍观，
释论已明显，
以此所得善，
愿众证佛果。
为初学欢喜，
广释调御天，
远离十种过，
智者祈宽恕。
执著过失者，
此非所观察，
由自分别力，
无过现智中。
《所缘观察广释》由阿阇黎调御天——通达一切所知所缘之境、说法狮子、能摧外道大象脑髓者所造，圆满。
注：此译文严格遵循原文结构，保持了论述部分、偈颂部分和末跋的完整性。偈颂部分尽量维持了对仗形式。本文中未出现种子字和咒语，故未标注梵文对照。全文采用直译方式，未作任何删减或意译。


D4242

རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་ཡཱ་ལོ་ཀཱ་སིདྡྷི། བོད་སྐད་དུ། རིགས་པ་གྲུབ་པའི་སྒྲོན་མ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་ཕྱག འཚལ་ལོ།།མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་ཐེ་ཚོམ་ལས། །གྲོལ་ནས་ངེས་དོན་གནས་བྱའི་ཕྱིར། །ཕྱོགས་ཤེས་ང་རྒྱལ་བཅོམ་ནས་ནི། །བདེན་དང་འབྲེལ་བའི་མཚོན་བྱེད་དགོད། །གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་འཇལ་ཚུལ་དང་། །དགོས་ཆེད་བསྡུས་དོན་དབྱེ་བ་དང་། །འདུས་འབྲས་བུས་ ལུས་གཞག་གོ།།སྣང་གྲགས་མྱོང་རིག་ཆོས་རྣམས་ལ། །བདེན་དང་འབྲེལ་པའི་མཚོན་བྱེད་ཀྱིས། །རང་གི་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་དང་། །དེ་དག་སྒྲོ་སྐུར་བྲལ་བར་འཇལ། །དེས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། །བྱེད་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། །རིགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་དགོས། །བསྡུ་ན་ངོ་བོ་ ངེས་ཚིག་དང་།།ཚིག་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུ། །བདེན་དང་འབྲེལ་པ་མཚོན་པའི་ངོ་། །ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ། །ལྡན་དང་འབྲེལ་ལེགས་འགྲིག་དང་ཐོབ། །ཚིག་དོན་གནས་ལུགས་མཚན་མ་དང་། །ངེས་པའི་ཤེས་པ་འབྲེལ་ལེགས་ཚིག། རྟོགས་ནས་ལམ་ཞུགས་དོན་གྲུབ་པའོ། །དེ་བྲལ་ང་རྒྱལ་ཚན་ཁ་ཡིས། །མུ་ཅོར་འདོད་རྒྱལ་སྨྲ་བའོ། །དབྱེ་ན་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །འཇལ་བའི་ཚད་དང་ཐལ་བའི་ས། །ཆོས་ཉིད་བྱ་བྱེད་ལྟོས་འཐད་སྒྲུབ། །དེ་ཡི་ཆ་ཡིས་ཁྱབ་པས་ན། །ཆོས་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ བསྒྲུབ་པ།།མཚོན་པར་བྱ་བ་མཚོན་བྱེད་པ། །དེ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའོ།

我来为您翻译这段藏文文献：
这是一部由印度堪布释迦狮（Śākyasiṃha）和藏族大译师班智达贝则（dPal-brtsegs）翻译、校对并最终确定的作品。
